Landgoed Ekenstein

In het Groninger landschap bij Appingedam bevindt zich Landgoed Ekenstein, een van de zestien overgebleven borgen van de provincie. Dit landgoed, gebouwd aan het eind van de zeventiende eeuw, behoort tot het Groninger Erfgoed en staat in het aardbevingsgebied. Om het landgoed te beschermen, worden de gebouwen versterkt. abtWassenaar is betrokken als hoofdconstructeur en was vanaf de bouwaanvraag tot en met de uitvoering betrokken, inclusief overleg met projectpartners, architect en erfgoedpartij NSG.

Seismisch advies met respect voor erfgoed
Landgoed Ekenstein is een project met een lange adem, gestart in 2015 onder de samenwerking BORG: een collectief van abt, abtWassenaar, BAM en bbn adviseurs, gericht op onder andere seismisch advies in monumentale context. Voor het historische landhuis voerde BORG een NLTH-analyse uit, met als doel het aantal versterkingen tot een minimum te beperken en zo het cultureel erfgoed te respecteren. Voor de zaal Het Schathoes, de garage en de kinderboerderij werd het versterkingsadvies dat eerder door VIIA was uitgebracht overgenomen. Het Technisch Versterkingsadvies (TVA) werd opgezet door BORG en door abtWassenaar uitgewerkt tot een definitief en uitvoeringsgereed ontwerp.
Het monumentale landhuis is met geavanceerde rekensoftware seismisch beoordeeld, waardoor de impact op de historische elementen tot een minimum beperkt zijn. Versterkingen zijn zo ontworpen dat ze reversibel zijn en het bestaande gebouw minimaal aantasten. Deze versterkingen zijn seismisch rekenkundig onderbouwd t.b.v. controle en goedkeuring door de NCG en de Rijksdienst voor cultureel erfgoed (RCE).
De karakteristieke bijgebouwen worden, naast seismisch versterkt, ook grootscheeps gerenoveerd en verduurzaamd, met behoud van monumentale waarden. Hierbij dacht abtWassenaar actief mee over koppelkansen, zoals het gelijktijdig verduurzamen en verbouwen van het Schathoes tot toekomstbestendige eventlocatie.

Samenwerking en start van de werkzaamheden
Jurriëns Noord heeft in samenwerking met BAM Bouw en Techniek Integrale Projecten Noord de versterkingswerkzaamheden van Landgoed Ekenstein opgepakt. In juni 2024 is begonnen met de eerste werkzaamheden aan het hotel-restaurant en de bijbehorende gebouwen. Het landgoed, bestaande uit het landhuis, het Schathoes met vergader- en evenementenfunctie en de kinderboerderij, ondergaat diverse versterkings- en restauratiewerkzaamheden. De kapconstructie van het Schathoes is deels opnieuw opgebouwd, met tijdelijke voorzieningen om veilig en droog te kunnen werken. Door een gebrek aan tekeningen werd tijdens de uitvoering regelmatig bijgestuurd.
De kap van het landhuis wordt plaatselijk versterkt en in het Schathoes worden het dak, de vloer en de wanden versterkt en verduurzaamd. Daarnaast wordt de veeschuur van de kinderboerderij, waarin de dagbesteding van Cosis is gehuisvest, constructief versterkt. Ten slotte worden de installaties gemoderniseerd, onder andere door het toepassen van hybride warmtepompen. Het doel is om het pand veilig en duurzaam te maken, terwijl de rijke geschiedenis van Landgoed Ekenstein behouden blijft.

Historische waarde
De geschiedenis van het landgoed gaat terug tot 1648, toen het landhuis werd gebouwd in opdracht van de familie Eeck. Diverse eigenaren hebben door de jaren heen hun stempel gedrukt op het landgoed. Begin 19e eeuw werd het huidige park aangelegd in Engelse landschapsstijl en eind 19e eeuw werden diverse neogotische elementen aan het landhuis toegevoegd.
Ondanks de werkzaamheden blijven de kinderboerderij en het park grotendeels toegankelijk voor het publiek. Naar verwachting zullen de werkzaamheden in het najaar van 2025 afgerond zijn.